Kiedy można zawracać na skrzyżowaniu – zasady i dozwolone manewry

Zawracanie na skrzyżowaniu jest dozwolone także z pasa oznaczonego strzałką w lewo, ale nie przy każdym rodzaju sygnalizacji. O legalności manewru decydują łącznie znaki, rodzaj sygnalizatora, wybrany pas oraz możliwość wykonania go bez zagrożenia i utrudnienia ruchu. Najczęstsza pułapka to zielona strzałka w lewo na sygnalizatorze S-3: pozwala skręcić, lecz nie pozwala zawrócić. Inaczej działa zwykłe zielone światło S-1 oraz warunkowa zielona strzałka S-2. Poniższe zasady pokazują, kiedy można zawracać na skrzyżowaniu, komu trzeba ustąpić i jak rozpoznać sytuacje, w których należy pojechać dalej.

Kiedy można zawracać na skrzyżowaniu – podstawowa zasada

Brak zakazu skrętu w lewo nie jest wystarczającą podstawą do zawrócenia. Trzeba jeszcze sprawdzić sygnalizację, oznakowanie pasa i warunki na drodze. Zgodnie z art. 22 ustawy Prawo o ruchu drogowym z 20 czerwca 1997 r. zmiana kierunku jazdy wymaga szczególnej ostrożności oraz odpowiednio wczesnego i wyraźnego sygnalizowania zamiaru.

Na zwykłym skrzyżowaniu dwukierunkowych dróg zawracanie jest dozwolone, jeżeli nie zabraniają go znaki lub sygnały, a manewr nie zagraża bezpieczeństwu i nie utrudnia ruchu. Nie istnieje ogólny zakaz zawracania na wszystkich skrzyżowaniach ani zasada, że wolno to robić wyłącznie przy znaku ze strzałką do zawracania.

Przed rozpoczęciem manewru trzeba sprawdzić cztery rzeczy:

• Znaki pionowe – zwłaszcza B-21, B-23 oraz nakazy kierunku jazdy.
• Oznakowanie poziome – strzałki na pasach i linie wyznaczające dopuszczalny tor jazdy.
• Sygnalizację – inne znaczenie mają S-1, S-2 i S-3.
• Miejsce i pierwszeństwo – samochód musi zmieścić się w dozwolonej przestrzeni, bez wymuszania pierwszeństwa.

Zielone światło nie usuwa zakazu zawracania wynikającego ze znaku B-23. Zezwolenie na wjazd za sygnalizator nie oznacza zgody na każdy kierunek jazdy.

Jakie znaki zabraniają zawracania na skrzyżowaniu?

B-21 i B-23 – podobny skutek, inny zakres

Znak B-21 „zakaz skręcania w lewo” zabrania również zawracania. Dotyczy najbliższego skrzyżowania. Nie należy interpretować go jako zakazu wyłącznie skrętu w boczną ulicę: powrót w przeciwnym kierunku na tym skrzyżowaniu również jest niedozwolony.

B-23 „zakaz zawracania” nie zakazuje natomiast samego skrętu w lewo. Obowiązuje od miejsca ustawienia do najbliższego skrzyżowania włącznie, chyba że wcześniej zostanie odwołany znakiem B-24. To istotna różnica: B-23 ustawiony przed skrzyżowaniem obejmuje także wcześniejszy odcinek drogi, np. znajdującą się na nim przerwę w pasie rozdzielającym.

Nakaz skrętu w lewo to nie strzałka namalowana na pasie

Znak C-3 nakazuje jazdę w lewo przed znakiem, a C-4 – za znakiem. Nie są odpowiednikami poziomej strzałki P-8b. Nakaz jazdy w lewo nie uprawnia do zawracania. Kierujący ma wykonać wskazany skręt, a nie zmienić kierunek na przeciwny.

Znaczenie znaków określa rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych. Rozróżnienie oznaczeń B-21, B-23, C-4 i P-8b ma praktyczne znaczenie: podobny wizualnie kierunek strzałki nie oznacza identycznego uprawnienia.

Zawracanie na światłach: S-1, S-2 i S-3

Zielona strzałka w lewo na sygnalizatorze S-3 nie zezwala na zawracanie. Sygnał kierunkowy obowiązuje wyłącznie dla kierunków pokazanych strzałką. Aby zawrócić przy S-3, sygnalizator musi wskazywać także kierunek zawracania.

Zwykłe zielone światło S-1

Przy S-1 zawracanie jest dopuszczalne, jeśli pozostałe przepisy i oznakowanie go nie wykluczają. Zielone światło nie gwarantuje jednak bezkolizyjnego przejazdu. Trzeba uwzględnić m.in. pojazdy nadjeżdżające z przeciwka oraz pieszych i rowerzystów, których tor ruchu przecina planowany manewr.

Przykład: kierowca zawraca z lewego pasa, a z przeciwka jedzie samochód prosto, również na zielonym świetle. Pierwszeństwo ma pojazd jadący z przeciwka prosto. Zawracający czeka na bezpieczną lukę.

Warunkowa strzałka S-2 w lewo

Sygnał S-2 ze strzałką w lewo dopuszcza również zawracanie ze skrajnego lewego pasa, chyba że zabrania tego B-23. Nie należy mylić tej małej strzałki świecącej obok czerwonego światła ze strzałką wyświetlaną przez sygnalizator kierunkowy S-3.

Przy S-2 zatrzymanie przed sygnalizatorem jest obowiązkowe. Samo zwolnienie i przejechanie „na toczeniu” nie wystarcza. Po zatrzymaniu wolno ruszyć tylko wtedy, gdy manewr nie utrudni ruchu innym uczestnikom.

Z którego pasa wolno zawracać?

Strzałka P-8b w lewo na skrajnym lewym pasie dopuszcza również zawracanie, o ile nie wykluczają go znak B-23 albo sygnalizator S-3. Takie znaczenie wynika z przepisów o znakach poziomych. Dodatkowa strzałka z symbolem zawracania nie jest więc zawsze konieczna.

Jeżeli do skrętu w lewo prowadzą 2 pasy, strzałki w lewo na obu pasach nie dają prawa do zawracania z obu. Uprawnienie wynikające ze strzałki P-8b dotyczy skrajnego lewego pasa. Zawracanie z pasa po jego prawej stronie prowadziłoby dodatkowo do przecięcia toru samochodu skręcającego obok.

Na jezdni dwukierunkowej bez wyznaczonych pasów przed skrętem w lewo należy zbliżyć się do środka jezdni. Na jezdni z wyznaczonymi pasami trzeba wcześniej zająć pas zgodny z oznakowaniem. Nie wolno nadrabiać złego ustawienia gwałtownym przejazdem przez sąsiedni pas.

P-8b na jezdni i S-3 nad pasem trzeba odczytywać łącznie. Namalowana strzałka w lewo nie uprawnia do zawrócenia, gdy sygnalizator kierunkowy wskazuje wyłącznie skręt w lewo.

Pierwszeństwo i bezpieczny przebieg zawracania

Zawracanie nie daje pierwszeństwa przed innymi pojazdami. Na skrzyżowaniu bez sygnalizacji trzeba uwzględnić znaki A-7, B-20 i D-1, a na równorzędnym – zasady z art. 25 Prawa o ruchu drogowym. Samochód zawracający na drodze z pierwszeństwem nie traci go automatycznie na rzecz pojazdu wyjeżdżającego z drogi podporządkowanej.

Inaczej wygląda spotkanie z pojazdem nadjeżdżającym z przeciwka na tej samej drodze. Wykonując manewr w lewo, trzeba ustąpić jadącemu prosto lub skręcającemu w prawo. Osobnej uwagi wymagają tramwaje: na skrzyżowaniu równorzędnym pojazd szynowy ma pierwszeństwo niezależnie od tego, z której strony nadjeżdża.

Praktyczna kolejność czynności jest następująca:

1. Sprawdzenie znaków i wybranie właściwego pasa odpowiednio wcześnie.
2. Włączenie lewego kierunkowskazu oraz kontrola lusterek i otoczenia.
3. Ustąpienie uczestnikom mającym pierwszeństwo i ocena miejsca na cały manewr.
4. Płynne zawrócenie bez przecięcia niedozwolonych linii i bez wjazdu na chodnik.

Jeśli samochód nie mieści się w dostępnym miejscu, nie należy rozpoczynać zawracania z założeniem, że „jakoś uda się poprawić”. Art. 22 ust. 6 zabrania zawracania w warunkach, w których zagrażałoby to bezpieczeństwu lub utrudniało ruch. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest przejazd do kolejnego dozwolonego miejsca.

Gdzie zawracanie jest zabronione niezależnie od skrzyżowania?

Na drodze jednokierunkowej zawracanie jest zabronione. Dotyczy to również sytuacji, w której szerokość jezdni pozwala fizycznie obrócić samochód. Po manewrze pojazd poruszałby się pod prąd.

Art. 22 ust. 6 Prawa o ruchu drogowym zabrania ponadto zawracania w tunelu, na moście, wiadukcie i autostradzie. Na drodze ekspresowej zakaz nie obejmuje skrzyżowania lub miejsca do tego przeznaczonego. Przerwa techniczna między jezdniami autostrady nie jest miejscem do zawracania dla zwykłego ruchu.

Na rondzie oznaczonym C-12 powrót w kierunku, z którego nastąpił wjazd, odbywa się przez objechanie wyspy zgodnie z organizacją ruchu. Nie wolno skrócić drogi przez jazdę w przeciwnym kierunku. Na rondzie turbinowym wybór pasa przed wjazdem jest szczególnie ważny: linie prowadzące i separatory wyznaczają dostępny tor przejazdu.

Najczęstsze pytania

Czy na zielonej strzałce w lewo można zawracać?
Przy S-3 wskazującym wyłącznie skręt w lewo – nie. Przy warunkowej strzałce S-2 w lewo jest to dopuszczalne ze skrajnego lewego pasa, po zatrzymaniu przed sygnalizatorem i przy spełnieniu pozostałych warunków.

Czy zakaz skrętu w lewo zabrania zawracania?
Tak, znak B-21 zabrania również zawracania na najbliższym skrzyżowaniu. Z kolei B-23 zabrania zawracania, ale sam w sobie nie zakazuje skrętu w lewo.

Czy można zawracać z pasa do skrętu w lewo?
Tak, strzałka P-8b na skrajnym lewym pasie dopuszcza ten manewr. Nie wolno jednak zawrócić, jeśli wyklucza to pozostałe oznakowanie, w tym S-3 wskazujący wyłącznie skręt w lewo.

Czy zawracający zawsze musi ustąpić wszystkim?
Nie – o pierwszeństwie rozstrzygają sygnały, znaki i przepisy, a nie sama nazwa manewru. Zawracający musi jednak ustąpić m.in. pojazdowi nadjeżdżającemu z przeciwka prosto lub skręcającemu w prawo i nie wolno mu wykonywać manewru zagrażającego bezpieczeństwu lub utrudniającego ruch.

O autorze

Krzysztof Krzemiński

Administrator

Wyświetl wszystkie posty